De gemiddelde toeschouwer moet over een selectief geheugen beschikken om te weten wanneer hij voor het laatst echt van een wedstrijd heeft genoten. Want wees eerlijk, het afgelopen WK-voetbal kan snel worden vergeten. Een tsunami van analyses, commercie, gadgets, voorbeschouwingen, herhalingen, bierfeesten, nationale trots en vooral beelden ten spijt. Het is geschiedenis en we zullen er tot in den treure mee geconfronteerd worden als er weer een internationaal toernooi op de rol staat.

Met gepaste weemoed denk ik terug aan de tijd dat we op de hoogte bleven van de verrichtingen van onze nationale voetbaltrots via een krakende transistorradio op de keukentafel. Met het commentaar van de verslaggever werd onze verbeelding gevoed. Volledig ingegeven door het aanstekelijk enthousiasme van de man op locatie ontvouwde zich onze eigen wedstrijd zonder het in werkelijkheid te zien. Buitenspel was buitenspel, een penalty was een penalty, zonder discussie en zonder beelden die voor herhaling vatbaar bleken te zijn. We vormden onze eigen beelden en trokken onze eigen conclusies. Zo was het en niet anders, zwart of wit.

Het was de tijd van de waarheid van de verslaggever alsof het een hoorspel betrof waarin de spanning werd opgevoerd, ook en vooral als die er niet was.

Geen beelden vanuit verschillende invalshoeken, geen spelers met tattoos, met baarden, met koptelefoons, met een exotische haardos. Geen toneelstuk voor de camera’s, geen parade van gekleurde voetbalschoenen, geen Maradonna die uitvergoot wordt, geen misplaatste show die de werkelijkheid geweld aandoet. Alles is vandaag de dag enkel en alleen gericht op beelden en beeldvorming. Het is vooral not done om shirts met lange mouwen dragen om de Indiaanse beschilderingen volledig tot hun recht te kunnen laten komen. Het is vooral bedoeld om het zien en gezien te worden.

Door de toename van livetelevisie-uitzendingen zijn we gedwongen onze beleving te delen met een veelheid van beelden en commentaren. En genieten we daar nou van? Nee, niet echt.

Ik heb echter het gevoel dat deze ontwikkeling niet bijdraagt het een volledige weergave van de werkelijkheid. We kunnen nu alles zien maar eigenlijk verandert er niets. Of het nu wel of geen buitenspel is, of dat de bal wel of niet achter de lijn is geweest. De FIFA is horende doof en stekeblind. Het is frappant dat deze op machtswellust gebaseerde instantie vertrouwt op het menselijk oog en dus niet op beelden van de camera.

Wat is er nu erger: doof of blind?

Joop van der Laan